استفاده از مخزن ذخیره آب و پمپ در تهران الزامی شد؛ هر واحد چند لیتر مخزن نیاز دارد؟
در این مطلب ظرفیت مناسب مخزن برای هر واحد و نکات انتخاب پمپ آب ساختمان را بررسی میکنیم.
بر اساس گزارش تابناک، استاندار تهران با اشاره به شرایط منابع آبی و تعدیل فشار شبکه، بر ضرورت استفاده مشترکان از مخزن ذخیره و پمپ تأکید کرده است. در این گزارش همچنین اعلام شده بخشی از مشترکان تهران هنوز مخزن و پمپ ندارند؛ موضوعی که با کاهش فشار شبکه میتواند در رساندن آب به طبقات و ساعات کمفشار مشکل ایجاد کند. مشاهده گزارش تابناک
طبق گزارش خبرگزاری آنا از اظهارات سخنگوی شرکت آب و فاضلاب استان تهران، در شهرهای دارای تنش آبی و ساختمانهای بلند، ظرفیت مخزن باید با تعداد واحدها و ساکنان متناسب باشد تا امکان ذخیره آب برای حدود ۲۴ ساعت فراهم شود. عدد حدود ۱۳۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانهروز نیز بهعنوان مبنای مصرف مطرح شده است؛ بنابراین تعداد واقعی ساکنان، معیار مهمتری از تعداد واحدها برای محاسبه حجم مخزن است. این موضوع در بحث قوانین مخزن آب در ساختمان نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب ظرفیت و نحوه نصب باید با شرایط واقعی هر ساختمان هماهنگ باشد.
در عین حال، بر اساس گزارش منتشرشده در روزنامه شرق، وقوع نارساییهای مقطعی در بعضی نقاط تهران به معنای اجرای برنامه رسمی «قطع نوبتی آب» در تمام مناطق نیست. سخنگوی آبفای تهران همچنین تأکید کرده که اتصال مستقیم پمپ به شبکه شهری تخلف است و روش صحیح این است که بعد از کنتور ابتدا مخزن نصب شود و پمپ آب موردنیاز ساختمان را از مخزن تأمین کند.
استفاده از مخزن ذخیره آب و پمپ در تهران چرا ضروری شده است؟
گزارش تابناک از جلسه بررسی تنش آبی استان تهران نشان میدهد که وضعیت منابع آب و مدیریت مصرف همچنان یکی از موضوعات جدی پایتخت است. استاندار تهران در این جلسه علاوه بر تأکید بر صرفهجویی، اعلام کرده با توجه به تعدیل فشار، استفاده از مخزن ذخیره و پمپ برای مشترکان اهمیت پیدا کرده است.
کاهش فشار شبکه الزاماً به معنی قطع کامل آب نیست. در یک ساختمان چندطبقه ممکن است در ساعات افت فشار، آب شبکه وارد طبقات پایین شود اما فشار کافی برای رسیدن مستقیم به طبقات بالاتر وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی، طراحی درست تأسیسات ساختمان و استفاده از مخزن و پمپ میتواند به تأمین پایدارتر آب در شبکه داخلی کمک کند.
طبق گزارش آنا نیز موضوع اصلی فقط داشتن یک مخزن نیست؛ ظرفیت آن باید متناسب با تعداد واحدها و تعداد ساکنان باشد. برای این کار میتوان از فرمول محاسبه حجم مخزن آب بر اساس تعداد ساکنان و میزان مصرف تقریبی روزانه استفاده کرد تا ظرفیت انتخابشده با نیاز واقعی ساختمان هماهنگ باشد.
برای هر واحد چند لیتر مخزن آب لازم است؟
تعداد واحد بهتنهایی برای تعیین حجم مخزن کافی نیست. یک ساختمان ۵ واحدی با ۱۰ نفر ساکن مصرف متفاوتی از ساختمان ۵ واحدی با ۲۰ نفر ساکن دارد. بنابراین محاسبه بهتر است براساس تعداد واقعی افراد انجام شود.
با درنظر گرفتن عدد حدود ۱۳۰ لیتر برای هر نفر در شبانهروز که در گزارش آنا مطرح شده، میتوان برای تخمین اولیه از رابطه زیر استفاده کرد:
برای مثال خانوادهای ۴ نفره براساس این محاسبه حدود ۵۲۰ لیتر مصرف یک شبانهروز خواهد داشت. این عدد یک فرمول تقریبی برای انتخاب ظرفیت است و نباید بهعنوان حداقل قانونی ثابت برای تمام ساختمانها در نظر گرفته شود. میزان مصرف واقعی، مدت افت فشار، تعداد ساکنان و فضای نصب میتوانند انتخاب نهایی را تغییر دهند.
جدول تقریبی ظرفیت مخزن براساس تعداد واحد
اگر بهصورت تقریبی برای هر واحد ۳ تا ۴ نفر ساکن در نظر گرفته شود، ظرفیتهای زیر میتوانند برای بررسی اولیه مناسب باشند:
| تعداد واحد | جمعیت تقریبی | ظرفیت قابل بررسی |
|---|---|---|
| ۱ واحد | ۳ تا ۴ نفر | حدود ۵۰۰ لیتر |
| ۲ واحد | ۶ تا ۸ نفر | ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ لیتر |
| ۳ واحد | ۹ تا ۱۲ نفر | ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ لیتر |
| ۴ واحد | ۱۲ تا ۱۶ نفر | ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ لیتر |
| ۵ واحد | ۱۵ تا ۲۰ نفر | ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ لیتر |
| ۶ واحد | ۱۸ تا ۲۴ نفر | ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ لیتر |
| ۸ واحد | ۲۴ تا ۳۲ نفر | ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ لیتر |
| ۱۰ واحد | ۳۰ تا ۴۰ نفر | ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ لیتر |
توجه: اعداد جدول یک راهنمای تقریبی برای انتخاب مخزن با هدف ذخیره حدود یک شبانهروز هستند و «حداقل قانونی قطعی» محسوب نمیشوند. برای انتخاب دقیقتر، تعداد واقعی ساکنان ساختمان را در نظر بگیرید.
مثلاً یک ساختمان ۵ واحدی چه مخزنی نیاز دارد؟
فرض کنیم یک ساختمان ۵ واحد دارد و در هر واحد بهطور متوسط ۳ تا ۴ نفر زندگی میکنند. تعداد کل ساکنان در این حالت تقریباً ۱۵ تا ۲۰ نفر خواهد بود.
با معیار تقریبی ۱۳۰ لیتر برای هر نفر:
- ۱۵ نفر: حدود ۱۹۵۰ لیتر برای یک شبانهروز
- ۲۰ نفر: حدود ۲۶۰۰ لیتر برای یک شبانهروز
در نتیجه برای چنین ساختمانی، بسته به تعداد واقعی ساکنان و میزان مصرف، میتوان ظرفیتهای حدود ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ لیتر را بررسی کرد. برای ساختمانهایی با مصرف کمتر، لیتراژ ۱۰۰۰ نیز میتواند قابل بررسی باشد، در حالی که لیتراژ ۲۰۰۰ برای ساختمانهایی با تعداد ساکنان بیشتر گزینه نزدیکتری به نیاز محاسبهشده خواهد بود.
برای ساختمانهای دیگر نیز همین روش کاربرد دارد: ابتدا تعداد ساکنان را مشخص کنید، عدد را در حدود ۱۳۰ لیتر ضرب کنید و سپس نزدیکترین ظرفیت استاندارد مخزن را با توجه به فضای نصب انتخاب کنید.
مخزن آب ساختمان باید کجا نصب شود؟
محل نصب به معماری ساختمان بستگی دارد. برای انتخاب بهترین محل نصب مخزن آب باید علاوه بر فضای خالی، دسترسی مناسب، استحکام کف و مسیر ورود مخزن نیز بررسی شود. پارکینگ، حیاط، موتورخانه یا فضای خدماتی ساختمان از محلهایی هستند که میتوانند برای جانمایی مخزن مناسب باشند.
سطح زیر مخزن باید صاف، تراز، مقاوم و یکپارچه باشد. علاوه بر محل نهایی، کل مسیر ورود مخزن نیز باید قبل از خرید اندازهگیری شود.
- عرض و ارتفاع درب ورودی
- عرض راهرو و پاگرد
- فضای چرخش مخزن
- ارتفاع سقف محل نصب
- فاصله ستونها و تجهیزات ثابت
- فضای لازم برای دسترسی به درب و اتصالات
ممکن است یک مخزن در محل نهایی جا شود، اما به دلیل عرض کم درب یا پیچ راهرو امکان رساندن آن به محل وجود نداشته باشد. به همین دلیل باید ابعاد محصول و مسیر حمل همزمان بررسی شوند.
مخزن عمودی، افقی یا آسانرو؛ کدام برای ساختمان بهتر است؟
هیچ فرم مخزنی برای تمام ساختمانها بهترین گزینه نیست. ظرفیت یکسان میتواند در چند شکل مختلف تولید شود و انتخاب فرم بدنه باید با محدودیتهای محل نصب هماهنگ باشد.
مخزن آب عمودی
مخزن آب عمودی برای محلهایی قابل بررسی است که سطح کف محدودتر است و ارتفاع آزاد مناسبی وجود دارد. قطر بدنه و ارتفاع سقف مهمترین ابعاد در انتخاب این مدل هستند.
مخزن آب افقی
مخزن آب افقی برای فضاهای کشیده یا دارای محدودیت ارتفاع قابل بررسی است. در این مدل طول، عرض، ارتفاع و محل قرارگیری پایهها باید با فضای نصب هماهنگ باشند.
مخزن آب کتابی یا آسانرو
مخزن آب کتابی یا آسانرو برای بعضی ساختمانهایی که درب یا راهروی کمعرض دارند، گزینه قابل بررسی است. با این حال نام «آسانرو» به معنی عبور قطعی از هر ورودی نیست و ابعاد واقعی محصول همچنان باید اندازهگیری شود.
مخزن آب زیرپله
مخزن آب زیرپله برای استفاده از فضای زیر راهپله یا محلهایی که ارتفاع در تمام سطح یکسان نیست، میتواند مناسبتر باشد. در انتخاب این مدل باید ابعاد فضای زیرپله، مسیر ورود و فضای لازم برای اتصالات همزمان بررسی شوند.
پمپ آب را مستقیم به کنتور وصل نکنید
یکی از مهمترین نکات گزارش شرق مربوط به شیوه اتصال پمپ است. طبق اظهارات سخنگوی آبفای تهران، نصب مستقیم پمپ روی شبکه آب شهری تخلف است و میتواند تعادل فشار شبکه را برهم بزند.
ترتیب کلی صحیح سیستم به این صورت است:
یعنی آب شبکه ابتدا وارد مخزن میشود و پمپ از آب ذخیرهشده داخل مخزن برای تأمین فشار ساختمان استفاده میکند؛ نه اینکه مستقیماً از خط شهری مکش انجام دهد. اجرای لولهکشی، برق و تجهیزات کنترلی پمپ نیز بهتر است توسط تکنسین تأسیسات انجام شود.
برای ساختمان چه پمپ آبی بخریم؟
بعد از انتخاب ظرفیت مخزن، سؤال بعدی معمولاً این است که «پمپ چند اسب بخریم؟» اما انتخاب پمپ صرفاً براساس عبارتهایی مانند نیماسب، یکاسب یا یکونیماسب روش دقیقی نیست.
دو ساختمان با تعداد واحد یکسان ممکن است به دلیل تفاوت ارتفاع، لولهکشی و تعداد مصرفکنندگان همزمان، به پمپهای متفاوتی نیاز داشته باشند.
برای انتخاب پمپ باید حداقل اطلاعات زیر مشخص باشد:
- تعداد طبقات ساختمان
- تعداد واحدها
- ارتفاع تقریبی ساختمان
- تعداد ساکنان
- تعداد مصرفکنندههای همزمان
- فاصله مخزن تا پمپ
- فشار موردنیاز در بالاترین طبقه
- مسیر و قطر لولهکشی ساختمان
هد پمپ چیست؟
هد به توانایی پمپ برای ایجاد فشار و غلبه بر ارتفاع و افت مسیر گفته میشود. هرچه ساختمان بلندتر باشد یا مسیر لولهکشی افت بیشتری ایجاد کند، هد موردنیاز تغییر میکند.
دبی پمپ چیست؟
دبی مقدار آبی است که پمپ در یک بازه زمانی میتواند تأمین کند. تعداد واحدها و تعداد شیرهایی که احتمال دارد همزمان باز باشند روی دبی موردنیاز اثر میگذارند.
بنابراین بدون دانستن مشخصات ساختمان نمیتوان نسخه دقیقی مانند «برای همه ساختمانهای ۵ واحدی پمپ یکاسب مناسب است» ارائه کرد. انتخاب نهایی باید براساس هد و دبی موردنیاز ساختمان انجام شود.
بهجای اینکه فقط بپرسید «چه پمپی بخرم؟»، تعداد طبقات، تعداد واحد، محل مخزن و پمپ و تعداد تقریبی ساکنان را اعلام کنید تا انتخاب پمپ دقیقتر انجام شود.
آیا برای هر ساختمان فقط پمپ کافی است؟
خیر. پمپ بهتنهایی جای مخزن ذخیره را نمیگیرد. بر اساس توضیح منتشرشده در شرق، پمپ نباید مستقیماً از شبکه شهری مکش کند و روش صحیح، نصب مخزن متناسب با ساختمان و تأمین آب پمپ از مخزن است.
در نحوه اتصال پمپ آب به مخزن آب، مخزن وظیفه ذخیره آب را برعهده دارد و پمپ فشار موردنیاز برای توزیع آب در شبکه داخلی ساختمان را فراهم میکند؛ بنابراین این دو تجهیز نقش متفاوت اما مکمل دارند.
قبل از خرید مخزن و پمپ این موارد را بررسی کنید
- تعداد واحدها: تعداد واحد بهتنهایی کافی نیست اما نقطه شروع محاسبه است.
- تعداد ساکنان: ظرفیت مخزن را تا حد امکان براساس تعداد واقعی افراد تعیین کنید.
- ذخیره ۲۴ ساعته: حجم موردنیاز برای حدود یک شبانهروز را محاسبه کنید.
- فضای نصب: طول، عرض و ارتفاع محل را اندازه بگیرید.
- مسیر ورود: درب، راهرو، پاگرد و فضای چرخش را بررسی کنید.
- فرم مخزن: عمودی، کوتاه، افقی، آسانرو یا زیرپله را متناسب با فضا انتخاب کنید.
- تعداد لایه: مشخصات دقیق محصول موردنظر را بررسی کنید.
- محل پمپ: جانمایی آن باید با طراحی تأسیسات هماهنگ باشد.
- تعداد طبقات: برای محاسبه پمپ اهمیت مستقیم دارد.
- هد و دبی: پمپ باید براساس نیاز واقعی ساختمان انتخاب شود.
- نحوه اتصال: پمپ مستقیماً روی شبکه آب شهری نصب نشود.
چند نکته درباره خبر الزام نصب مخزن و پمپ در تهران
عنوان گزارش تابناک از «الزامی شدن» استفاده از مخزن ذخیره و پمپ سخن میگوید و در متن گزارش، استاندار تهران با توجه به تعدیل فشار آب بر ضرورت استفاده از این تجهیزات تأکید کرده است.
گزارش آنا نیز موضوع را به ساختمانهای شهرهای دارای تنش آبی مرتبط کرده و بر تناسب مخزن با تعداد واحدها و نفرات و امکان ذخیره حدود ۲۴ ساعت آب تأکید دارد.
در مقابل، گزارش جدیدتر شرق یک نکته تکمیلی مهم دارد: بروز نارساییهای مقطعی در بعضی نقاط تهران به معنای اجرای برنامه رسمی قطع نوبتی آب در همه مناطق نیست. بنابراین بهتر است بین افت فشار یا اختلال مقطعی و برنامه رسمی نوبتبندی آب تفاوت قائل شد.
سؤالات متداول درباره مخزن و پمپ آب ساختمان
برای هر نفر چند لیتر مخزن در نظر بگیریم؟
برای یک محاسبه تقریبی ۲۴ ساعته میتوان عدد حدود ۱۳۰ لیتر برای هر نفر را مبنا قرار داد. ظرفیت نهایی باید با مصرف واقعی و شرایط ساختمان هماهنگ شود.
برای یک واحد مسکونی چه مخزنی مناسب است؟
اگر ۳ تا ۴ نفر در واحد زندگی کنند، ظرفیت حدود ۵۰۰ لیتر میتواند برای بررسی اولیه مناسب باشد. تعداد واقعی ساکنان و میزان مصرف باید ملاک نهایی قرار گیرد.
برای ساختمان ۵ واحدی چند لیتر مخزن لازم است؟
اگر در مجموع حدود ۱۵ تا ۲۰ نفر ساکن باشند، محاسبه تقریبی ۲۴ ساعته حدود ۱۹۵۰ تا ۲۶۰۰ لیتر است؛ بنابراین ظرفیتهای حدود ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ لیتر میتوانند بررسی شوند.
آیا میتوان پمپ را مستقیم روی کنتور نصب کرد؟
طبق گزارش شرق از اظهارات سخنگوی آبفای تهران، نصب مستقیم پمپ روی شبکه تخلف است. ابتدا باید مخزن متناسب با ساختمان نصب شود و پمپ آب را از مخزن دریافت کند.
برای ساختمان چندطبقه چه پمپی مناسب است؟
پاسخ فقط با تعداد طبقات مشخص نمیشود. تعداد واحد، ارتفاع ساختمان، دبی مصرفی، فشار موردنیاز طبقه آخر و مشخصات لولهکشی باید برای تعیین هد و دبی پمپ بررسی شوند.
جمعبندی؛ برای افت فشار آب تهران چه کار کنیم؟
گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت آب تهران نشان میدهند که در ساختمانهای فاقد ذخیره مناسب، افت فشار شبکه میتواند بیشتر احساس شود. نخستین قدم این است که ظرفیت موردنیاز ساختمان را براساس تعداد واقعی ساکنان محاسبه کنید.
برای یک محاسبه اولیه با هدف ذخیره حدود یک شبانهروز، میتوان عدد تقریبی ۱۳۰ لیتر به ازای هر نفر را مبنا قرار داد و سپس نزدیکترین ظرفیت استاندارد را با توجه به فضای نصب انتخاب کرد. برای نمونه، مخزن آب ۱۰۰۰ لیتری عمودی بلند برای فضاهایی که ارتفاع کافی و سطح کف محدودتری دارند قابل بررسی است، در حالی که مخزن آب ۱۰۰۰ لیتری افقی میتواند برای محلهای کمارتفاع یا دارای فضای طولی بیشتر گزینه مناسبتری باشد. این ظرفیتها باید براساس تعداد واقعی ساکنان و میزان مصرف انتخاب شوند و یک عدد ثابت برای همه ساختمانها نیستند.
در کنار مخزن، پمپ نیز باید براساس هد و دبی موردنیاز ساختمان انتخاب شود. مهمتر از همه اینکه طبق توضیح آبفای تهران، پمپ نباید مستقیماً روی شبکه شهری نصب شود؛ ساختار کلی باید بهصورت کنتور، مخزن، پمپ و سپس شبکه داخلی ساختمان باشد.
